Thực hành 7 thói quen để trở thành người hiệu quả (3) – Thói quen 4 và 5

Vậy là chúng ta đã đi qua 3 thói quen đầu tiên trong 7 thói quen để trờ thành người hiệu quả. 3 thói quen đầu được xem như là thói quen để giúp thay đổi bản thân để chuyển hóa bạn từ: DEPENDENCE (phụ thuộc) sang INDEPENDENCE (Độc Lập). Trước khi bước tiếp qua thói quen sau, hãy chắc chắn rằng bạn đã thực sự hiểu và có thể thực hành được 3 thói quen đầu, vì như đã chia sẽ, nguồn gốc của mọi sự chiến thắng đầu tiên trong cuộc sống đều phải bắt đầu từ sự chiến thắng chính bản thân mình. Hoàn thiện bản thân trước là hành trang vững chắc để bạn bắt đầu việc tạo ra những ảnh hưởng đến những người xung quanh bạn.

Sau nhóm thói quen 4-5-6 bạn sẽ từ INDEPENDENCE (độc lập) chuyển sang INTERDEPENDENCE (phụ thuộc lẫn nhau – liên kết với nhau)

Và bây giờ hãy đến với thói quen số 4: Think WIN-WIN

Để có thể xây dựng 1 mỗi quan hệ tương hỗ hiệu quả, chúng ta cần đồng lòng để cùng tạo ra 1 môi trường “đôi bên cùng có lợi” mà ở đó chúng ta có giúp đỡ lẫn nhau cùng đạt được kết quả tốt. Theo Covey thì có 6 cái trường hợp có thể xảy ra:

1. Win-Win: Cả hai đều chiến thắng. Thỏa thuận, phương án đạt được cùng có lợi cho cả đôi bên và thỏa mãn cho cả 2.
2. Win-Lose: Nếu tôi thắng thì bạn phải thua, – những người có tư duy Win-Lose này sẽ có xu hướng sử dụng quyền lực, vị trí, sự áp đặt để có thể đạt được cái mình muốn
3. Lose-Win: Người có suy nghĩ Tôi Thua thì do bạn bạn Thắng thường rất dễ từ bỏ và không đạt được mục tiêu đề ra
4. Lose-Lose: Cả 2 người đều thua, đều này xảy ra khi 2 người win-lose phối hợp với nhau, chính vì tư tưởng chỉ có thể 1 người thắng còn người còn lại sẽ thua, thường những người trong mối quan hệ này họ sẽ rất cứng đầu, bảo thủ, có cái tôi cao và kết quả dẫn đến sẽ là sự lose lose cho cả 2.
5. Win: Người có tư tưởng chiến thắng trong đầu đôi lúc không cần hoặc cũng không quan tâm người khác ra sao – điều quan trọng là họ đạt được cái họ muốn
6. Win-Win or No Deal: Nếu bạn không tìm được 1 giải pháp tốt cho cả 2 bên, thì đó sẽ là no deal. Phương án tốt nhất là tạo ra 1 tình huống win win cho cả 2, với Win-Lose hay Lose-Win một người có thể đạt được điều họ mong muốn tuy nhiên kết quả này sẽ ảnh hưởng xấu đến mỗi quan hệ lâu dài giữa 2 bên đối tác. Với việc có phương án Win-Win or No Deal chúng ta sẽ có 1 phương án lựa chọn trong đầu, nó giúp chúng ta tránh việc phải bắt ép bản thân hoặc push để đạt được sự chiến thắng. Chúng ta từ đó có thể cởi mở để thực sự hiểu những vấn đề nằm bên dưới. Để có thể tìm đến được phương án win win chúng ta có thể xem xét 2 yếu tố: Sự Cân Nhắc và sự Dũng Cảm như 1 cái bảng bên dưới

Một yếu tố quan trọng để có thể tìm được một giải pháp cho tình huống Win-Win là duy trì một tư tưởng phong phú cởi mở, một niềm tin rằng luôn luôn có sự lựa chọn dành cho tất cả mọi người

Hầu hết con người có xu hướng suy nghĩ với tư duy khốn khó nghĩa là họ luôn suy nghĩ mọi thứ là “zero-Sum” – tổng bằng không (nếu người này được thì người kia phải mất). Con người với tư duy đó sẽ rất khó ghi nhận sự thành công và công sức của người khắc và không cảm thấy hạnh phúc khi người khác thành công (vì họ nghĩ rằng, nếu người ra thành công hơn mình, nghĩa là mình sẽ thất bại).

Khi nói về kỹ năng lãnh đạo, một người lãnh đạo càng tận tâm, càng chủ động càng mong muốn tạo ra win-win cho mọi người thì càng có sức ảnh hưởng tới người khác. Để đạt được win-win, chúng ta nên tập trung vào kết quả chứ không phải phương pháp, vào vấn đề chứ không phải con người

Cuối cùng, 1 tinh thần Win-Win không thể tồn tại trong 1 môi trường có sự cạnh tranh. Trong 1 tổ chức, chúng ta cần thống nhất 1 hệ thống ghi nhận, tương thưởng phù hợp với mục tiêu và cả giá tri và giúp xây dựng 1 môi trường Win-Win

Tóm lai: Chắc chắn khi bắt đầu xây dựng thói quen suy nghĩ và hành động WIN-WIN chúng ta sẽ có những khó khăn nhất định vì chúng ta đã quen với việc trong xã hội chỉ có được và mất (chúng ta đã được dạy để giỏi HƠN người khác, được dạy để GIÀNH được những điều mà người khác không đạt được từ nhỏ)

Để có thể xây dựng 1 tư duy và hành động WINWIN, 1 số cách bạn có thể tập luyện như sau:

1. Suy nghĩ về 1 tình hướng tương tác sẽ xảy ra, nơi mà bạn sẽ cố gắng để đat được 1 sự đồng ý hay giải pháp. Viết ra 1 danh sách nhưng điều mà đối phương đang tìm kiếm, sau đó viết tiếp 1 danh sách làm thế nào bạn thể đưa ra những giải pháp giúp đối phương đạt được những điều họ muốn.

2. Xác định 3 mối quan hệ quan trọng trong cộc đời bạn, hãy xem xét rằng trong các mối quan hệ đó bạn đang là người cho đi hay nhận lại, liệu bạn có thể làm gì để cho đi nhiều hơn là nhận lại (cái vốn là thói quen của con người)

3. Xem xét 1 cách cẩn trọng về cách mà bạn tương tác với những người xung quanh. Nó có phải win-lose, liệu có cách nào bạn thay đổi thói quen suy nghĩ thành win win khi tương tác với nhũng người xung quanh.

Tiếp theo là thói quen số 5. Seek First to Understand, Then to Be Understood < Thấu hiểu trước để được hiểu sau>

Thói quen thứ 5 này bạn về việc, trước khi bạn đưa ra 1 lời khuyên, đề nghị 1 giải pháp hoặc tương tác với người khác theo bất cứ cách nào, bạn phải thực sự tìm hiểu họ và quan điểm của học trước thông qua việc “thực sự lắng nghe để thấu hiểu”

Một ví dụ khá hay mà Covey đã đưa ra: Khi bạn đi đến bác sĩ Nhãn Khoa và nói rằng bạn đang không nhìn rõ – nếu bác sỹ đó lấy cái kính của ông ta đang mang, đưa cho bạn và nói hãy thử mang nó, nó đã giúp cho tôi trong nhiều năm. Bạn mang nó lên nhưng thực sự nó chỉ làm cho mọi việc tệ hơn. Chắn chắn bạn không muốn quay lại 1 bác sỹ nhãn khoa với 1 giải pháp như thế đúng không. Rất tiếc, chúng ta làm như thế trong các hoạt động hằng ngày với người khác. Chúng ta vội vã đưa ra giải pháp trước khi hiểu thực sự tường tận vấn đề. Chúng ta không tìm kiếm để thực sự hiểu vấn đề trước. Với thói quen thứ 5, nếu chúng ta muốn được người khác hiểu, chúng ta phải học cách “thực sự lắng nghe” để hiểu người khác trước.

Chắc hắn, nếu ai đã từng học qua nghệ thuật giao tiếp, sẽ được dạy rất nhiều kỹ thuật để tỏ ra, biểu đạt sự chăm chú khi lắng nghe 1 người nào đó. Tuy nhiên chúng ta không thể sử dụng những kỹ thuật đó để hiểu 1 người. Thực tế, nếu một người có cảm giác rằng bạn đang lợi dung họ hay chỉ vờ lắng nghe, họ sẽ nhanh chóng nghi ngờ và không cảm thấy an toàn để mở lòng với chúng ta.

Để lắng nghe thấu hiểu đòi hỏi sự thay đổi nhận thức 1 cách nền tảng. Chúng ta THƯỜNG mong muốn được người khác hiểu trước. Chúng ta lăng nghe là để TRẢ LỜI (cho ý kiến chúng ta) thay vì để HIỂU (đối phương). Bất cứ khoảnh khắc có thể nào, chúng ta có thể hoặc là nói ngay ra hoặc chuẩn bị để sẵn sàng nói ra

Covey chỉ ra rằng, các chuyên gia về giao tiếp ước tính rằng: 10% những gì chúng ta giao tiếp là bằng lời nói, 10% đại diện bằng âm thanh, 60% đại diện bằng ngôn ngữ hình thể. Khi chúng ta lắng nghe với “quan điểm của mình” chúng ta sẽ có xu hướng phản hồi bằng 1 trong 4 cách sau:

1. Evaluate (đánh giá): Đồng ý hoặc không đồng ý với điều được nói

2. Probe (dò xét): Hỏi những câu hỏi theo xu hướng hoặc theo quan điểm của mình

3. Advise (khuyên): Đưa ra những lời khuyên dựa trên kinh nghiệm bản thân

4. Interpret (diễn dịch): Cố gắng để diễn giải động cơ cá nhân và hành vi dựa trên động cơ và hành vi của chính chúng ta

Nhưng nếu chúng ta thay thế những cách phản hồi đó với việc lắng nghe để thấu hiểu, chúng ta sẽ thấy những kết quả thay đổi rõ rệt trong giao tiếp. Chúng ta cần thời gian để thay đổi nhưng nó không là gì giữa việc lắng nghe để thấu hiểu và việc dùng thời gian để chữa những điều hiểu nhầm hay là sống với những vấn đề mà chúng ta không giải quyết đúng cho đến khi chúng hiện hữu ra bề mặt

Phần thứ 2 của thói quen thứ 5 là: ” then to be understood” – đây cũng là điều quan trọng để đạt được win win solution. Khi chúng ta có thể đưa ra các ý tưởng một cách rõ ràng, và trong bối cảnh chúng ta hiểu sâu sắc về những như cầu và quan tâm của người khác, chúng ta có thể có được sự tin tưởng về các ý tưởng của chúng ta

Tóm lại: Có vài cách để giúp bạn có thói quen “thấu hiểu trước” (khi được hiểu)

1. Lần tới, khi bạn nhìn thấy một cuộc giao tiếp của hai người đừng để ý những gì bạn nghe và thấy. Hãy để ý tới những cảm xúc được giao tiếp mà không phải bằng lời, liệu có 1 trong 2 người nào đó hào hứng với cuộc hội thoại hơn. Ghi lại những gì mà bạn để ý được
2. Lần tới, khi mà bạn thuyết trình, hãy tập trung vào việc thấu hiểu. Bắt đầu bằng việc miêu tả quan điểm của người nghe theo cái cách “cực kỳ chi tiết”. Chú ý xem vấn đề mà họ đang đối mặt. Và làm thế nào để cái mà bạn sắp đưa ra có thể đem đến 1 giải pháp thực sự cho vấn đề của họ